Πασχαλινά έθιμα στο Κίτι: οι σούσες
Την Κυριακή του Πάσχα οι κοπέλες του χωριού κρέμαγαν «σούσες» στα δίχωρα σπίτια και τραγουδούσαν ως το βράδυ. Το έθιμο κράτησε ως τα τέλη της δεκαετίας του 1940.
Τα κορίτσια και οι νεαρές κοπέλες του χωριού έστηναν «σούσες» σε ένα σπίτι του χωριού (κάποτε και σε περισσότερα), συγκεντρώνονταν εκεί και τραγουδούσαν. Οι «σούσες» ξεκινούσαν γύρω στις 11 το πρωί της Κυριακής του Πάσχα μετά την πρωινή λιτανεία στην εκκλησία. Την ημέρα εκείνη το εκκλησίασμα αποτελείτο κυρίως από τους νέους και τις νέες του χωριού, οι οποίοι φορούσαν τα καινούργια, «πασχαλινά» τους ενδύματα. Μετά τον εκκλησιασμό, ξεκινούσε το «κρέμασμα των σούσων» από τις κοπέλες, ενώ οι νέοι του χωριού επιδίδονταν σε διάφορα υπαίθρια πασχαλινά παιχνίδια.
Κρέμαγαν τη «σούσα» σε σπίτια τα οποία διέθεταν δίχωρο, μεγάλο δηλαδή δωμάτιο του οποίου η στέγη στηριζόταν σε καμάρα. Στο κέντρο της καμάρας υπήρχε το «τερτζέλλιν», σιδερένιος δηλαδή κρίκος από τον οποίο περνούσαν ένα χοντρό σχοινί (συνήθως «αμαξόσσοινον», σχοινί δηλαδή που χρησιμοποιούσαν για να δέσουν τον ζυγό στις βοϊδάμαξες), το έδεναν στις δύο άκρες και ανάμεσά τους έβαζαν ένα σανίδι μέχρι και δύο μέτρα μακρύ, το οποίο εξυπηρετούσε ως κάθισμα. Το σανίδι που χρησιμοποιούσαν ήταν συνήθως το κάθισμα το οποίο χρησιμοποιούσε η υφάντρια όταν καθόταν στον αργαλειό. Το σανίδι αυτό εξείχε στις δύο άκρες.
Έτσι, στο μέσο του καθίσματος της «σούσας» κάθονταν δύο ή τρεις κοπέλες, ενώ άλλες δύο στέκονταν στις άκρες. Για να κινηθεί η «σούσα», κάποια από τις κοπέλες που βρισκόταν στον χώρο έσπρωχνε το σανίδι της μπρος πίσω μερικές φορές. Το «σούσμαν» συνεχιζόταν με τη βοήθεια των δύο κοπελών που στέκονταν στις άκρες του σανιδιού οι οποίες, λυγίζοντας τα πόδια τους, έδιναν επιπλέον ώθηση στη «σούσα». Με το πρώτο κούνημα ξεκινούσαν τα τραγούδια. Το πρώτο δίστιχο που έλεγαν ήταν το εξής:
«Θεέ μου, να ‘ρταν οι Λαμπρές να κρεμμαστούν οι σούσες
τζαι να γεμώσουν τα στενά ούλλον μαυρομματούσες».
Οι κοπέλες του χωριού μαζεύονταν σιγά-σιγά στα σπίτια όπου είχαν στηθεί οι «σούσες», πολλές φορές ακολουθώντας τον ήχο των τραγουδιών. Η διασκέδαση της «σούσας» συνεχιζόταν μέχρι το βράδυ, ενώ επαναλαμβανόταν και τη Δευτέρα του Πάσχα.
Με βάση μαρτυρία που συλλέξαμε από κάτοικο του Κιτίου, το έθιμο αυτό φαίνεται να επιβίωσε στο χωριό μέχρι και το τέλος της δεκαετίας του 1940 και ακολούθως σταδιακά εγκαταλείφθηκε εντελώς.